Ik ben dit blog ooit begonnen bij mijn eerste sabbatical in 2008 (Bolivia, Peru en GR11) en heb hier ook verslag gedaan van de 2000 km GR7 (2016). Voor de talloze kleinere tochten van 1-4 weken die ik jaarlijks doe, heb ik niets vastgelegd, en helaas ook niet van de bijzondere als de JMT en een stukje PCT. Ik gebruik dit weblog nu als ik de tocht de moeite vind. Recent was dat voor de Camí de Cavalls op Menorca (2024) en de laatste 650 km van de GR10, die van Valencia naar Lissabon (2025). Vanaf januari 2026 staat de GR1 op het programma: van Sant Martí de Empúries aan de Middellandse Zee naar Puerto de Tarna in de Picos de Europa.

woensdag 12 maart 2008

Overstromingen ... en hoe ook de democratie in Bolivia verzuipt

De overvloedige regenval in Bolivia en de overstromingen in o.a. Beni hebben ook de nederlandse kranten bereikt, heb ik gemerkt. Het is inderdaad een enorme catastrofe voor mens en natuur. Het aantal getroffen gezinnen blijft stijgen, nu al bijna 80.000 en de materiële schade is groot. Het gaat niet alleen om de huizen en bezittingen van veel mensen, maar ook verliezen er velen hun werk, bijvoorbeeld als hoeder van de kuddes vee van de rijkere grootgrondbezitters.

Maar er zijn in Bolivia ook andere ernstige dingen aan de hand dan de overstromingen: de democratie is langzaam aan het verdrinken. De huidige president Evo Morales heeft direct na zijn verkiezing eind 2005 aangekondigd meer invloed voor de indigena (oorspronkelijke) bevolking te willen. Tot zover het goede nieuws. De manier waarop hij dat wil bereiken begint echter dictatoriale vormen aan te nemen. Toen er drie weken geleden bijvoorbeeld in het parlement gestemd moest worden over twee wetten, heeft Morales een hele massa indegenas (voornamelijk campesinos, boeren, ) inschakeld om de oppositiepartijen fysiek de toegang tot het gebouw onmogelijk te maken en daarmee de deelname aan de stemming.

Ook de totstandkoming van de nieuwe grondwet, waarmee Morales zijn plannen wil doorvoeren, geschiedt allerminst democratisch. De vergaderingen van de Asamblea Constituyente waarin formeel alle partijen, dus ook de oppositie vertegenwoordigd zijn, verlopen geheimzinnig en agenda´s worden kort voor de vergaderingen weer gewijzigd. Er zou een nieuwe grondwettekst klaar zijn waarover op korte termijn referenda moeten plaatsvinden, maar niemand van de oppositie heeft nog een volledige tekst gezien.

Vorige week donderdag vond in Sucre, tevens hoofdstad van het departement Chuquisaca, een massademonstratie plaats als protest tegen de ondemocratische gang van zaken. Ook is die avond in de cabildo (soort Provinciale Staten) van Chuquisaca een nieuwe interim prefecta gekozenen (naast een nieuwe secretaris-generaal) in plaats van de zittende niet gekozen prefect Iriarte, die eerder door Evo Morales is aangesteld. De nieuwe prefecta Sabina Cuellar (45) is weduwe en moeder van zeven kinderen en schijnt haar bestuurlijke sporen inmiddels verdiend te hebben, o.a. in de Asamblea Constituyente (grondwetgevende vergadering), maar was tot twee jaar geleden nog analfabeet. Vooral wordt ze gewaardeerd omdat ze als indigena en lid van Morales´ partij MAS, de durf had de ondemocratische gang van zaken aan de kaak te stellen en uit de Asamblea te stappen.
Het is niet te verwachten dat de huidige interim prefect het veld zal ruimen en dat de regering van Morales en het leger de nieuwe bestuurders zullen erkennen, dus de spanning is hier groot.

Dat een deel van de bevolking geen boodschap heeft aan het democratische gehalte van het proces met de nieuwe grondwet blijkt wel uit een tekst op een muur in een woonwijk van voornamelijk armere indigena campesinos: "Het volk eet geen referendum, autonomie noch grondwet, we eten brood ...". In een tijd dat de broodprijzen stijgen vanwege de meelschaarste en deze week de bakkers staken, is dat wel de harde werkelijkheid.
Het geeft ook meteen een indicatie van de gemakkelijke prooi en onvoorwaardelijke steun die de indigena bevolking is voor Morales. De arme en weinig geschoolde meerderheid heeft in de behoeftepyramide van Maslow voorlopig nog wel andere behoeften dan democratie. In ruil voor een paar zonnepanelen in een dorp op de Altiplano waar tot dan toe geen elektriciteit bestond, zijn de zieltjes gauw gewonnen.

Het was jammer dat ik donderdag direct na mijn werk mijn presentatie in het spaans voor vrijdag most voorbereiden en dat ik om 19 uur klaar moest zijn om te verhuizen naar mijn nieuwe kamer. Ik heb dus het meeste over de demonstratie uit tweede hand, gehoord en gelezen. Gelukkig ben ik na mijn verhuizing na achten wél de stad ingegaan en heb ik ´s avonds in de straten van Sucre wel kunnen genieten van de zinderende sfeer in de nazoemende stad.